De Hegewarren is omringd door water en natuurgebieden. Het is belangrijk om te weten wat de invloed is van veranderingen op zowel de omgeving van de Hegewarren als de natuurwaarden (en potentie) van het gebied zelf. Enerzijds zijn er kansen voor nieuwe natuur, anderzijds is het van belang dat bestaande natuur niet negatief beïnvloed wordt.

De Hegewarren nu

Het gebied ligt tegen het Natura-2000 gebied De Alde Feanen aan en is verder omringd door het Natuurnetwerk Nederland (de NNN, voorheen de ecologische hoofdstructuur). De Hegewarren zelf heeft hoofdzakelijk een agrarische functie, met goede kansen voor weidevogels. Het is momenteel geen heel goed weidevogelgebied. Behoud van de openheid is voordelig voor weidevogels. Binnen de polder bevindt zich verder een perceel blauwgrasland (nat grasland), dat zeer schaars en waardevol is. Dat perceel is dus de moeite waard om te kunnen behouden. Als er door het creëren van nieuwe natuur echter grote voordelen te behalen zijn, dan kan het een afweging zijn om het verdwijnen van het blauwgrasland toch te accepteren.

Afweging van natuurwaarde

Carolien van der Ziel van Royal HaskoningDHV heeft de natuurwaarden van de nieuwe varianten vergeleken met de huidige situatie en geeft aan “Het is eigenlijk niet goed mogelijk om één eindoordeel te geven. Het ligt genuanceerder dan een oordeel via een plusje of een minnetje. Want wat heeft een hogere natuurwaarde? Weidevogels en blauwgrasland of moerasnatuur en plassen? We hebben er goed en genuanceerd naar gekeken en de verschillende aspecten naast elkaar gezet. We hebben de meer robuuste natuurlijke varianten iets hoger beoordeeld. De precieze inrichting van die varianten is wel belangrijk. De oevers, het moeras en het water moeten op een goede ecologische manier ingericht worden. Maar dan is deze natuur toekomstbestendiger en kan zichzelf beter in stand houden. De andere varianten zijn toch wat meer afhankelijk van menselijk beheer.”

In de beoordeling is gekeken naar de invloed op de bestaande natuur en potentie: de instandhoudings- en verbeterdoelstellingen van het Natura 2000-gebied De Alde Feanen, het ontwikkelingspotentieel en de wezenlijke kenmerken en waarden van de bestaande NNN-gebieden, de leefgebieden en de populatie van beschermde flora- en faunasoorten in het plangebied en de invloed op weidevogels. Uiteraard is daarnaast ook gekeken naar de waarde van de nieuw te ontwikkelen natuur. Deze kan functioneren als ecologische verbinding met de omliggende natuurgebieden en kan daarmee een kwaliteitsimpuls geven in en om het gebied.

Carolien heeft een tabel opgesteld om een beschouwing te geven op de natuurwaarden, zonder daarbij ‘opgeteld’ een eindoordeel te geven. De

Wat vertelt deze tabel ons?

In het algemeen is te stellen dat hoe meer variatie er gerealiseerd kan worden, hoe groter de biodiversiteit zal zijn. Echter, een nieuw type natuur dat bijvoorbeeld voordelig is voor de aansluiting op De Alde Feanen, zoals rietmoeras, kan tegelijkertijd nadelig zijn voor ander soorten, zoals weidevogels.

Alle nieuwe varianten hebben een positieve invloed op het Natura-2000 gebied De Alde Feanen. In alle varianten gaan de peilen omhoog en in een aantal varianten wordt nieuwe natuur aangelegd die goed aansluit op De Alde Feanen. Bij de optie waar de vaarweg boven Ie-sicht langs getekend is, loopt het tracé echter deels door het Natura-2000 gebied. Bij deze optie gaat er dus een stukje Natura-2000 gebied verloren.

In alle varianten is potentie voor verbetering van bestaande natuur óf het creeren van nieuwe natuur. In de twee ‘drogere’ varianten zien we dat de blauwgraslanden behouden blijven en dat deze zelfs mogelijkheden bieden om natte graslanden uit te breiden. In de varianten met veel open water, waar de blauwgraslanden verdwijnen, staat daar tegenover dat de biodiversiteit toeneemt en er veel ruimte is om waardevolle nieuwe natuur te ontwikkelen: moeras, venen, rietlanden en zoete plassen. Interessant is dat er in de nattere varianten ontwikkeling van laagveenbodems mogelijk is, zoals dit vroeger – op veel grotere schaal – in dit gebied gebeurde.

Wat betreft weidevogels zien we dat in alle varianten het areaal aan potentieel goed weidevogelgebied afneemt. In de varianten met een vaarweg zien we dat niet alleen in de Hegewarren zelf, maar ook in de Burd. Bij de varianten Polderaquarel en Zicht op twee landschappen staat daar tegenover dat er verbetering mogelijk is op het achterblijvende areaal.