Een duurzame toekomst voor de Hegewarren vraagt ook om klimaatadaptatie. Dit betekent dat het landschap om moet kunnen gaan met flinke regenval en langere periodes van droogte. Dit komt door de verandering van het klimaat steeds meer voor. Wetterskip Fryslân ging in gesprek met het co-creatieteam om te sparren over een klimaatadaptief watersysteem. Hier lees je de uitkomst van dit gesprek, waarom de ene variant beter scoort dan de ander en waarom.

Polderaquarel (+/-)
De hogere waterpeilen in deze variant vertragen de bodemdaling en de CO2-uitstoot aan de ene kant, maar zorgen voor minder waterbergingscapaciteit aan de andere kant. Bij veel regen heeft de grond weinig vermogen water op te nemen. Wanneer deze richting gekozen wordt, is dit een belangrijk aandachtspunt voor verdere uitwerking van het ontwerp, geven Ytzen Faber en Jan Sipma van het Wetterskip aan. “Het stukje moeras is positief in dit licht. Maar er is mogelijk meer nodig. Je kunt dan denken aan het creëren van meer open water, bijvoorbeeld door verbreding van sloten. ” Nog steeds kan dit betekenen dat de grond in natte periodes behoorlijk nat kan zijn. Dit vraagt om aangepaste vormen van beheer en agrarisch gebruik die daar rekening mee houden. Daarom heeft deze variant een neutrale score (+/-).

Hoogwaterpolder 2.0 (+)
Het watersysteem in deze variant lijkt op de eerste variant. Natte teelten stellen echter andere eisen aan de drooglegging van de polder. Hogere peilen zijn geen probleem, zelfs nodig voor gewassen als Lisdodde of riet. Dit maakt het minder problematisch als het gebied tijdelijk natter is. Voor elk type landbouwkundig gebruik is een norm voor de kans dat het peil van het oppervlaktewater het niveau van het maaiveld overschrijdt vastgesteld. Voor deze nieuwe vorm van landbouw zou een norm met  ruimere bandbreedte van vernatting acceptabel zijn, geeft het Wetterskip aan. Deze variant krijgt daarom een plus (+).

Een interessante mogelijkheid voor deze variant is zelfbeheer, benoemt Jan Sipma. “Het is mogelijk om het beheer van het watersysteem uit te geven aan eigenaar van de natte teelten.”

Zicht op twee landschappen (+)
In deze variant blijft de huidige lengte van de polderkade vrijwel gelijk. Doordat het polderland kleiner wordt, neemt de lengte van de kade in relatie tot het oppervlak echter toe. Dit is met name relevant voor de kosten van het waterbeheer, ook in het afwegingskader opgenomen. In het achtergrondartikel over beheerkosten is hier meer over te lezen. Wel is, net als bij de polderaquarel, voor het zuidelijk deel extra waterberging nodig.

Wat betreft klimaatadaptatie scoort deze variant een plus (+). De huidige gemalen kunnen de kleinere polder prima bemalen, er is dan voldoende capaciteit. De positieve score komt verder vooral voort uit de vrij ruime uitbreiding van de boezem aan de noordzijde van de Hegewarren, legt Ytzen Faber uit. “In het veiligheidsplan-II, opgesteld in 2014 en geëvalueerd in 2018, staan maatregelen om wateroverlast nu en in de toekomst te beperken. Hierin staat ook de maatregel uitbreiding van de Friese Boezem voor het jaar 2035. Met boezemuitbreiding in de Hegewarren kan hier invulling aan worden gegeven.” De variant waarin een vaarweg is opgenomen krijgt dezelfde score.

Open en Natuurlijk (++)
Deze varianten en krijgen een score van twee plussen (++). De reden hiervoor is dat deze varianten kunnen bijdragen aan de klimaatadaptatie vanwege de directe boezemuitbreiding én dat een deel van de (dure) regionale waterkering rondom de Hegewarren kan verdwijnen. Alleen Sytebuorren blijft een kleine, bemalen polder. De (kwetsbare) noordelijk kade kan deels worden opgeheven en deels worden ingezet als ‘golfbreker’ om Hiermee de De Alde Feanen te beschermen tegen te hevige golfslag. Ook het eiland tegenover de Veenhoop heeft door de ophoging van de grond geen bemaling en kades meer nodig.

De uitbreiding van de boezem past in de opgaven van Wetterskip Fryslân om hevige neerslag in de toekomst voldoende in de boezem te kunnen opvangen (zie ook bij Zicht op twee landschappen). Door klimaatveranderingen zullen in de toekomst steeds vaker perioden met intensieve neerslag en verminderde afvoermogelijkheden op het buitenwater voorkomen. Uitbreiding van de boezem is één van de maatregelen om meer water op te vangen.