Uitstoot van broeikasgassen is één van de problemen in veenweidegebieden. Hier zie je in welke mate de ontwerpvarianten vermindering van uitstoot van broeikasgassen opleveren. Het gaat hierbij om CO2 en N2O (lachgas).

Berekening van de uitstoot van broeikasgassen
De berekening is gemaakt door Steven Menkveld van Royal HaskoningDHV. Hij vertelt op welke manier hij dit heeft gedaan. “De hoeveelheid uitstoot van broeikasgassen uit de bodem hangt af van de bodemsoort en de ontwateringssituatie van de bodem (drooglegging en grondwaterstand). De bepaling van de uitstoot is in ontwikkeling, waarbij twee  methodes worden gebruikt: de Veenweidemethode en de Valuta voor Veen methode. De Valuta voor Veen methode is ontwikkeld om CO2-credits te bepalen. De Veenweidemethode is ontwikkeld in het kader van het veenweideprogramma. Beide methodes zijn voor Hegewarren doorgerekend. Deze berekeningen geven inzicht in de bandbreedte van de te behalen reductie in broeikasgasemissie. De uitkomsten van de Valuta voor Veen methode zijn gebruikt voor de doorrekening van de financiële haalbaarheid.

Bodemtype
Een belangrijk aspect bij de berekening (en de uitstoot van CO2) is het bodemtype en het verschil tussen puur veen en veen met een kleilaagje erop. Steven: “Uit de bodemkaart van Nederland (zie afbeelding) blijkt dat er in de Hegewarren een overgang is van veengrond met zavel- of kleidek zonder minerale aardlaag en/of humusrijke bovengrond naar een kleiige veengrond in het noorden en oosten.”

Uitsnede van de bodemkaart
Bodemsoorten in de Hegewarren. Het blauwe gebied (zuidwestelijk) is de bodemsoortcode pVc en PVs (weideveengronden op resp. zeggeveen, rietzeggeveen of mesotroof broekveen en veenmosveen), in het paarsbruine gebied (noordoostelijk) is de bodemsoortcode hVs (koopveengronden op veenmosveen). Bron: PDOK, https://www.pdok.nl/viewer/

“Daarnaast zijn individuele boringen geanalyseerd om de bodemopbouw in detail te bekijken. Hierin is te zien dat in het hele gebied een veendek van circa 2 meter dik ligt. In het westen ligt bovenop het veen een kleidek (vaak humeus) met een dikte van 15 tot 50 cm.”

Drooglegging
Naast het bodemtype is de drooglegging belangrijk bij de berekeningen van de uitstoot van broeikasgassen. De drooglegging voor de huidige situatie is vastgesteld aan de hand de maaiveldhoogtes en de zomer- en winterstreefpeilen die in het gebied gehanteerd worden. De ontwerpvarianten hebben (een combinatie van) hogere waterpeilen, variërend van een drooglegging van 40 cm onder maaiveld tot boezempeil.

Twee methodes: Veenweidemethode en Valuta voor Veen methode
Er zijn vervolgens twee methodes om de uitstoot van broeikasgassen te berekenen. De eerste methode (Veenweidemethode) is toegepast voor het gebied Aldeboarn-De Deelen binnen het Friese veenweideprogramma. Hier is op basis van de combinatie van de grondsoort en drooglegging de uitstoot van broeikasgassen (CO2 en N2O) bepaald.

Een tweede methode is de methode uit het Valuta voor Veen programma die de Friese Milieufederatie (FMF) gebruikt. Het uitgangspunt bij deze methode is de grondwaterstand, welke met een standaardmethode van het Wetterskip Fryslân wordt vastgesteld op basis van de drooglegging.

Uitkomsten van de berekeningen voor de ontwerpvarianten
Steven heeft beide methodes gebruikt om de verwachte jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen in de ontwerpvarianten te berekenen. “De Valuta voor Veen methode berekent een hogere uitstoot van broeikasgassen dan de Veenweidemethode. Ook de verschillende varianten geven allen een hogere uitstoot in de berekening met de Valuta voor Veen methode. De reductie (het verschil tussen de huidige situatie en de varianten) is echter vergelijkbaar voor beide methodes.”

“Hoewel de methodes onderling verschillen, laten ze dus een vergelijkbaar beeld zien wat betreft de onderlinge verhouding van uitstootreductie tussen de varianten. De variant Open en Natuurlijk (4) komt naar voren als optimaal wat betreft het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen uit te bodem, hoewel ook de andere varianten een aanzienlijke reductie aan uitstoot laten zien.”

Tabel 1: Uitkomsten uitstoot broeikasgassen uit de bodem bij toepassing van de Veenweidemethode
Tabel 2: Uitkomsten uitstoot broeikasgassen uit de bodem bij toepassing van de Valuta voor Veen methode