4c. Open en natuurlijk met meer vaarwater en vaarweg

In het alternatief Open en Natuurlijk met meer vaarwater is een vaarroute ingepast. We hebben ook hier gezocht naar een inpassing met zo min mogelijk consequenties. Er zijn verschillende opties aan de oost- en westzijde van de Hegewarren.

Over dit alternatief

De vaarweg is gecombineerd met de variant Open en Natuurlijk met meer vaarwater. De inrichting van de Hegewarren is op hoofdlijnen vergelijkbaar met dit alternatief zonder vaarweg. De vaarweg volgt een route door het nieuwe moerasland aan de noordzijde van de huidige polder. De huidige polderkade blijft gedeeltelijk liggen als scheiding ten opzichte van de Alde Feanen en de Geau. De kleine polder bij Sytebuorren is aan de noordzijde verkleind om ruimte te maken voor de doorsteek van de vaarweg via de Lange Luts over de Greft. Van hieruit voert de route door de noordoostelijke punt van de Burd, waarvoor ook hier de kades verlegd moeten worden. Recreatief vaarverkeer vanuit de recreatiearken en camping in de Hegewarren richting De Alde Feanen moet de beroepsvaarweg kruisen. Vanwege de veiligheid is hiervoor in het ontwerp voorzien in ruim open water ter plaatse van deze kruising.

Ook hier geldt dat er (vergelijkbare) opties zijn voor de aansluiting op het PM-kanaal en het knooppunt bij Ie-Sicht:

Opties voor aansluiting door De Burd op het PM-kanaal: ‘gescheiden’ of ‘gesplitst’

In het westen kan de vaarweg op verschillende manieren aansluiten op het Prinses Margrietkanaal. De Burd is zoveel mogelijk gespaard door de vaarweg een zo klein mogelijk deel van dit gebied af te laten snijden. Rondom Tryehûs kunnen beroeps- en recreatievaart op twee manieren varen. Bij de optie ‘gesplitst’ vaart de beroepsvaart richting het noorden door het huidige Tryehûs en de beroepsvaart naar het zuiden via de Tryehûstersleat. Bij de optie ‘gescheiden’ vaart de beroepsvaart door het huidige Tryehûs naar het PM-kanaal. De Tryehûstersleat is voor de recreatievaart.

Opties voor het knooppunt rond Ie-Sicht: onderlangs

In het oosten zou het tracé boven of onder hotel Ie-sicht langs kunnen. De route onderlangs doorkruist enkele recreatiewoningen, gaat vlak langs de huidige camping, en verkleint de vrije ruimte op het water bij de Veenhoop. 

In combinatie met de variant Zicht op Twee Landschappen moet er bij deze optie extra open water gecreëerd worden om zuiging te voorkomen en voldoende ruimte voor de recreatievaart te behouden. Dit kan aan de kant van de Veenhoop of aan de kant van het Grietmansrak.

Opties voor het knooppunt rond Ie-Sicht: bovenlangs

Een alternatieve optie is een route boven Ie-Sicht langs. Deze route ‘bovenlangs’ gaat door een stukje Natura2000-gebied, bij de oude Hooidamsloot. Er is dan een tweede brug nodig om de Hegewarren te ontsluiten. De bestaande brug kan behouden worden. Wellicht is het ook mogelijk één nieuwe brug te maken die zowel de Hooidamsloot als de nieuwe vaarroute overbrugd.

Een variatie op deze optie is het weghalen van de bruggen. De zuidzijde van de Hegewarren zou ontsloten kunnen worden met een nieuwe, eenvoudige (beweegbare) brug vanuit de Veenhoop over het Grietmansrak.

Een aantal getallen

Het ruimtebeslag van de vaarweg in de Hegewarren bedraagt ongeveer 40 hectare. De polder rond Sytebuorren wordt verkleind naar ongeveer 30 hectare in plaats van 40. De oppervlakte recreatief vaarwater in de Hegewarren is circa 140 hectare in geval van een beroepsvaarweg. In 110 hectare van het moerasland vindt ophoging plaats (onder toekomstig waterpeil) met grond die vrijkomt bij het graven van recreatief vaarwater. Er is daarnaast nog ruimte voor circa 40 hectare ‘spontane moerasontwikkeling’ door natuurlijke ophoping van organisch materiaal. De ruimte voor (recreatie)woningen, drijvend en op land en voor een eventuele camping is vergelijkbaar met de varianten zonder vaarweg.

Afwegingen bij Open en natuurlijk met meer vaarwater en vaarweg

Net als bij Open en Natuurlijk met meer vaarwater (4b) is ook hier de grondbalans een groot aandachtspunt. In een eventuele verdere uitwerking moet dit verder geoptimaliseerd worden. Wanneer we de twee alternatieven waarin een vaarweg getekend is vergelijken, zien we dat een vaarweg beter in ‘Open en Natuurlijk’ past dan in ‘Zicht op twee landschappen’. Er is ruimer water, waarmee de vaarweg veiliger in te passen is en de recreatieve potentie in het gebied minder sterk beïnvloed wordt dan bij Zicht op Twee Landschappen.

Wat betreft de financiële haalbaarheid is er enige synergie met de vaarweg, je kunt werk met werk maken. Net als de varianten Open en Natuurlijk zonder vaarweg zijn ook hier relatief veel mogelijkheden voor extra renderende functies, zoals meer recreatiewoningen, tijdelijke zonne-velden en/of Valuta voor Veen.

Gebruikswaarde

  • Waterlandschap i.p.v. huidige landbouwkundige waarde
  • Nieuwe waarde als recreatiegebied
  • Route voor beroepsvaart
  • Pas na 2040 als eindbeeld te realiseren vanwege locatie Vermillion
  • Royale kansen voor laagveenontwikkeling en CO2-vastlegging
  • Voorbeeld van een stapsgewijze transitie
  • Daling wordt vrijwel geheel stopgezet
  • 72-79% reductie t.o.v. de huidige situatie
  • Minder landrecreatie, maar kansen voor waterrecreatie
  • Nieuwe vaarroutes, aansluiting bij omgeving
  • Aandacht voor veiligheid op het water nodig vanwege vaarweg

Economische
drager

  • Grotendeels recreatieve functies 
  • Geen vliegwiel. Optimalisatie mogelijk met tijdelijke zonneenergie, meer recreatiewoningen en Valuta voor Veen
  • Grootste vermindering van kosten; beheer wordt ongeveer €25.000 per jaar.

Toegankelijkheid

  • Fietspad (en pontjesroute) via zuidelijke polderkade
  • Sytebuorren niet meer toegankelijk met auto (alleen incidenteel bestemmingsverkeer)
  • Nieuwe vaarverbinding Kromme Ee en Alde Feanen
  • Kans voor (gedeeltelijke) ontvlechting
  • Maar nieuwe recreatieve routes kruisen beroepsvaart, alsook bestaande routes (Greft, Tryehûstersleat)
  • Kruisingen zijn veelal mogelijk in ruim water
  • Tijdelijke zonne-energie (50 ha) is mogelijk. Toekomstig vaarwater lijkt meest logische plek hiervoor.
  • Veel boezem
  • Eiland bij Ie-Sicht geen bemaling meer nodig
  • Kleine polder Sytebuorren
  • Royale kansen voor laagveenontwikkeling
  • Moerasnatuur
  • Zeer beperkte kansen voor weidevogels
  • Aanpassing De Burd en mogelijk N2000 nodig
  • Verdwijnen polderkades past bij situatie 1930
  • Verder gaan veel cultuurhisorische elementen verloren (húskopkes, verkaveling, hooiweg)
  • 98% vermindering van depositie t.o.v. huidige situatie 
  • Maximale vermindering van verdroging

Recensie vanuit het co-creatieteam

Het grotere vaarwater biedt meer uitwijkmogelijkheid en ruimte om oeverrecreatie, recreatievaart en beroepsvaart gezamenlijk een plek te geven in het gebied. Het ruime water zien de meeste deelnemers als voorwaarde om een vaarweg in te kunnen passen. Ook omdat een nieuwe vaarroute anders niet zonder onaanvaardbare consequenties gecombineerd kan worden met de recreatieve functie van de Veenhoop, gebruikmakend van het water nabij Ie-Sicht.

Hoe een eventuele vaarweg ingepast zou moeten worden rondom Ie-Sicht is ook hier nog een puzzel. Een deel van de deelnemers heeft de voorkeur voor een route boven Ie-Sicht langs, door een stukje van het Natura20000-gebied. Het is niet ideaal dat er waardevolle natuur verloren gaat. Ook heeft het consequenties voor recreanten aan de Headammen. Zo lijkt er echter wel de meeste ruimte te zijn om verschillende gebruikers op het water veilig een plek te geven.

Nog steeds is een deel van de deelnemers tegen een vaarweg, met dezelfde argumenten die bij Zicht op twee landschappen met vaarweg benoemd zijn. Men is van mening dat het inzetten op nieuwe waarden voor recreatie en natuur in de Hegewarren niet gebaat is bij een vaarweg. Hiernaast worden door andere deelnemers de voordelen voor recreatie en natuur in De Alde Feanen en bij Eernewoude gezet. Deze zullen in de uiteindelijke besluitvorming van de politiek goed afgewogen moeten worden.

Nut en noodzaak van een vaarweg op een regionaal schaalniveau is in ons proces niet onderzocht, maar zal in de uiteindelijke afweging door de politiek wel meegenomen worden.

‹ Vorige vaarwegvariant

Er is een vaarweg in de variant Zicht op Twee Landschappen ingepast. Bekijk deze hier.

Terug naar alle concepten ›