3b. Zicht op twee landschappen met vaarweg

In het alternatief Zicht op Twee landschappen is een vaarroute ingepast. We hebben gezocht naar een inpassing met zo min mogelijk consequenties. Er zijn verschillende opties aan de oost- en westzijde van de Hegewarren.

Over dit alternatief 

De inrichting van de Hegewarren in dit alternatief is op hoofdlijnen vergelijkbaar met Zicht op Twee Landschappen zonder vaarweg. De vaarweg volgt een route door het nieuwe moerasland aan de noordzijde van de huidige polder. De huidige polderkade blijft gedeeltelijk liggen als scheiding ten opzichte van De Alde Feanen en de Geau. Ten noorden van Sytebuorren schuift de poldergrens ten opzichte van het alternatief zonder vaarweg naar het zuiden op om de doorsteek via de Lange Luts over de Greft te maken. Van hieruit voert de route door de noordoostelijke punt van de Burd, waarvoor ook hier kades verlegd moeten worden. Recreatief vaarverkeer vanuit de recreatiearken en camping in de Hegewarren richting De Alde Feanen moet de beroepsvaarweg kruisen. Vanwege de veiligheid is hiervoor in het ontwerp voorzien in ruim open water ter plaatse van deze kruising. Dit geldt ook voor de nieuwe kruisingen in het oosten rond Ie-Sicht en in het westen bij de Greft en Trijehûs: daar is ruimte nodig (en voorzien) voor voldoende zicht om voldoende veilige kruisingen te realiseren.

Voor de ‘in- en uitgang’ van de vaarweg in de Hegewarren zijn zowel bij Ie-Sicht in het oosten als bij De Burd in het westen verschillende opties in beeld. 

Opties voor aansluiting door De Burd op het PM-kanaal: ‘gescheiden’ of ‘gesplitst’

In het westen kan de vaarweg op verschillende manieren aansluiten op het Prinses Margrietkanaal. De Burd is zoveel mogelijk gespaard door de vaarweg een zo klein mogelijk deel van dit gebied af te laten snijden. Rondom Tryehûs kunnen beroeps- en recreatievaart op twee manieren varen. Bij de optie ‘gesplitst’ vaart de beroepsvaart richting het noorden door het huidige Tryehûs en de beroepsvaart naar het zuiden via de Tryehûstersleat. Bij de optie ‘gescheiden’ vaart de beroepsvaart door het huidige Tryehûs naar het PM-kanaal. De Tryehûstersleat is voor de recreatievaart.

Opties voor het knooppunt rond Ie-Sicht: onderlangs

In het oosten zou het tracé boven of onder hotel Ie-sicht langs kunnen. De route onderlangs doorkruist enkele recreatiewoningen, gaat vlak langs de huidige camping, en verkleint de vrije ruimte op het water bij de Veenhoop. 

In combinatie met de variant Zicht op Twee Landschappen moet er bij deze optie extra open water gecreëerd worden om zuiging te voorkomen en voldoende ruimte voor de recreatievaart te behouden. Dit kan aan de kant van de Veenhoop of aan de kant van het Grietmansrak.

Opties voor het knooppunt rond Ie-Sicht: bovenlangs

Een alternatieve optie is een route boven Ie-Sicht langs. Deze route ‘bovenlangs’ gaat door een stukje Natura2000-gebied, bij de oude Hooidamsloot en raakt ook het haventje bij Ie-Sicht en enkele arken aan de Headammen. Wellicht kan het haventje een nieuwe plek krijgen aan het Grietmansrak.

Ook in deze optie is een tweede brug nodig om de Hegewarren te ontsluiten. De bestaande brug kan behouden worden. Wellicht is het ook mogelijk één nieuwe brug te maken die zowel de Hooidamsloot als de nieuwe vaarroute overbrugd.

Een variatie op deze optie is het weghalen van de bruggen. De zuidzijde van de Hegewarren zou ontsloten kunnen worden met een nieuwe, eenvoudige (beweegbare) brug vanuit de Veenhoop over het Grietmansrak.

 

Een aantal getallen

Het ruimtebeslag van de vaarweg in de Hegewarren bedraagt ongeveer 40 hectare. Het aandeel moeras binnen het nieuwe boezemgebied is circa 25 hectare kleiner dan in deze variant zonder vaarweg. De oppervlakte open water is – vanzelfsprekend – groter. Maar het recreatief te gebruiken vaarwater is wat kleiner, namelijk ongeveer 25 hectare in plaats van 35. Ook is  het polderdeel rond Sytebuorren wat kleiner, namelijk ruim 30 hectare in plaats van 40. Er wordt rekening gehouden met een beperkter aantal recreatiearken, namelijk 45 in plaats van 60 stuks.

Afwegingen bij Zicht op twee landschappen met vaarweg

Het combineren van een nieuwe vaarweg met de herinrichting van de Hegewarren biedt in dit alternatief enig financieel voordeel, omdat de noodzakelijke nieuwe kade gecombineerd kan worden met de werkzaamheden voor de aanleg van een vaarweg. Je kunt werk met werk maken. De recreatie bij Eernewoude verbetert met een nieuwe vaarroute, maar de recreatieve potentie aan de oever en op het water van de Hegewarren vermindert in deze variant omdat de recreanten vanuit de Hegewarren richting de Alde Feanen de nieuwe vaarweg moeten kruisen. Dit geldt ook voor de nieuwe kruisingen ten oosten en westen van de Hegewarren. Omdat er in een nieuw ontwerp rekening gehouden kan worden met deze twee gebruikers van hetzelfde gebied, is de verwachting dat een situatie met zo min mogelijk risico op aanvaringen hier beter te realiseren en te handhaven is dan de situatie langs de huidige vaarweg door De Alde Feanen. Relatief beschouwd kan een nieuwe vaarweg op deze manier veiliger worden aangelegd dan de bestaande route door Eernewoude, maar niet zonder consequenties.

Gebruikswaarde

  • Natuur en extensieve landbouw
  • Boezemland
  • Nieuwe waarde als woon- en recreatiegebied
  • Route voor beroepsvaart
  • Kansen voor laagveenontwikkeling en CO2-vastlegging
  • Met inzet op omgevingskwaliteit en beleving
  • Beperkte vermindering in zuidelijke deel
  • 58-67 % reductie t.o.v. de huidige situatie
  • Meer belevingswaarde door afwisselend landschap
  • Geen nieuwe waterroutes; daarmee geen regionale toevoeging
  • Beperkte kansen voor oeverrecreatie vanwege beroepsvaarweg

Economische
drager

  • Beperkte extensieve landbouw
  • Enige nieuwe recreatieve mogelijkheden
  • Wonen in een gebied met hoge kwaliteit
  • Geen vliegwiel; weinig mogelijkheden extra opbrengsten te realiseren
  • Kleine vermindering van kosten; beheer wordt ongeveer €100.000 per jaar.

Toegankelijkheid

  • Ongewijzigde situatie
  • Toevoeging van vaarwater, maar geen nieuwe verbindingen over water
  • Recreatievaart moet vaarweg kruisen richting Alde Feanen, geldt ook voor de Greft en Tryehustersleat
  • Relatief complex knooppunt bij Ie-Sicht
  • Zonne-energie sluit niet logisch aan bij de fasering van deze variant
  • Veel kade in relatie tot oppervlakte van de polder
  • Boezemuitbreiding is positief
  • Toevoeging moerasnatuur
  • Kansen voor laagveenontwikkeling
  • Enige kansen voor weidevogels
  • Aanpassing De Burd en mogelijk N2000 nodig
  • Opstrekkende verkaveling gaat deels verloren
  • Blauwgrasland en cluster van húskopkes gaan verloren
  • Sytebuorren behouden
  • 81% vermindering van depositie t.o.v. huidige situatie
  • Flinke vermindering van de verdroging

Recensie vanuit het co-creatieteam

Een vaarweg door de Hegewarren wordt vanuit verschillende betrokkenen als zeer onwenselijk gezien. De benodigde aanpassing van de noordoosthoek van De Burd is zo beperkt mogelijk gemaakt, maar wordt ervaren als kapitaalvernietiging, gezien het feit dat de herinrichting van dit gebied vrij recent is afgerond. De vertegenwoordigers van Grou vullen aan dat de veiligheid op het water lokaal achteruitgaat vanwege nieuwe kruisingen van recreatievaart en beroepsvaart in de omgeving van Grou en de Burd. Ook belanghebbenden rondom het knooppunt Ie-Sicht vinden een nieuwe vaarweg voor de beroepsvaart onwenselijk. Er zijn ook hier zorgen over zuiging en onveilige situaties op het water. In deze variant wordt de watergebruikers geen logisch alternatief binnen de Hegewarren geboden als compensatie voor de verminderde aantrekkelijkheid van het water voor Ie-Sicht en de Veenhoop, zoals dat in Open en Natuurlijk meer het geval is.

Hoe een eventuele vaarweg ingepast zou moeten worden rondom Ie-Sicht is nog een puzzel; er zijn zorgen over potentieel onveilige situaties op dit knooppunt. In het geval er besloten wordt tot een vaarweg, dan heeft de optie ‘bovenlangs’ de voorkeur van de betrokkenen vanuit het Grietmansrak en de Veenhoop. Deze is niet zonder consequenties voor natuur en recreatiewoningeigenaren aan de Headammen, maar biedt meer ruimte voor recreatief gebruik rondom de Veenhoop. Ontsluiting van het eiland bij Ie-Sicht vanuit Oudega heeft voor hen de voorkeur boven ontsluiting vanuit de Veenhoop. Anderen zien ook de route onderlangs als geschikt, indien er een vaarweg komt. Zo blijven aanlegplaatsen rondom de Hooidambrug behouden.

Naast de consequenties van een nieuwe vaarweg staat dat verplaatsing van de beroepsvaarroute voordelen voor natuur, recreatie en de veiligheid op het water in de Alde Feanen en bij Eernewoude oplevert, zo geven de noordelijke buren van de Hegewarren aan. Om een goede afweging te maken over de vaarweg, moeten deze voordelen uiteindelijk zorgvuldig afgewogen worden tegen de consequenties in en rondom de Hegewarren.

Nut en noodzaak van een vaarweg op een regionaal schaalniveau is in ons proces niet onderzocht, maar zal in de uiteindelijke afweging door de politiek wel meegenomen worden.

Volgende vaarwegvariant ›

Ook in de variant Open en Natuurlijk met meer vaarwater is een vaarweg ingepast. Bekijk deze hier.

Terug naar alle concepten ›