3. Zicht op twee landschappen

Moerasland en bevaarbaar water wisselen elkaar af in het noordelijke deel van de Hegewarren. Er ontstaat een bijzonder afwisselend landschap om te wonen en te recreëren.

Over deze variant

De noordelijke polderkade wordt verwijderd en vervangen door een nieuwe kade naast de centrale weg in de Hegewarren. Een fietspad op de nieuwe kade biedt zicht op de omgeving en vormt een meerwaarde voor de bekende pontjesroute. Aan de zuidzijde zien we open polderland, met een hoger waterpeil. Dit polderland wordt gebruikt voor melkveehouderij of begrazing. Ook rond Sytebuorren wordt het waterpeil flink verhoogd. Vanwege de cultuurhistorische kwaliteit en landschappelijke aansluiting krijgt dit gebied een vergelijkbaar perspectief als De Burd aan de overzijde van de Greft: natuurlijk en open grasland, waardevol als weidevogelgebied. De noordzijde van de Hegewarren biedt een heel andere blik: na het openen en gedeeltelijk verwijderen van de oorspronkelijke polderdijk geldt hier de invloed van het boezemwater. Moerasland en (deels) bevaarbaar water wisselen elkaar af. Landschappelijk vormt dit deel van de Hegewarren in de toekomst één geheel met De Alde Feanen. Door ophoping van organisch materiaal kan dit gebied geleidelijk op natuurlijke wijze ‘omhoog groeien’, op dezelfde wijze als destijds het veen ontstaan is in het Friese laagveengebied.

De boerderijerven aan noordzijde van de kade maken plaats voor nieuwe ontwikkelingen zoals recreatiearken verscholen in het riet en een camping met aanlegplaatsen. Een gedeelte van de ontsluitingsweg wordt in zuidelijke richting opgeschoven om voldoende ruimte te maken voor het moerasland aan de noordzijde. Aan de zuidzijde van de weg komen nieuwe erven met meerdere woningen tot ontwikkeling. Het semi-collectieve karakter van wonen op een erf en de nabijheid van water en een directe verbinding met De Alde Feanen bieden een bijzondere woonkwaliteit. Ook op de bestaande erven aan de zuidzijde van de weg is ruimte voor een dergelijke ontwikkeling. De Hegewarren blijft toegankelijk via de bestaande centrale ontsluitingsweg. De kavel van het blauwgrasland zal opgenomen worden in het moerasgebied en zijn huidige waarde verliezen.

Een aantal getallen

De lengte van de nieuwe polderkade is circa 4 km. De totale lengte aan polderkades blijft uiteindelijk ongeveer gelijk, zo’n 12 km. De polder wordt met circa 145 hectare verkleind, en de boezem dus met hetzelfde areaal vergroot. Van dit nieuwe boezemgebied wordt ongeveer 35 hectare uitgediept recreatief vaarwater. Onderdeel van dit boezemmoeras zijn circa 60 recreatiearken. De oppervlakte van het extensieve graslandlandbouwgebied ten zuiden van de weg is ongeveer 175 hectare, met ruimte voor 1 a 2 extensieve melkveehouderijen. Hier wordt rekening gehouden met een drooglegging van 20 tot 40 cm (waterstand onder maaiveld). Op de nieuwe en bestaande erven zijn in totaal ongeveer 34 woningen voorzien. Het weidevogelgrasland rond Sytebuorren is circa 40 hectare groot. De drooglegging ter plaatse van deze natte graslanden zal uiteindelijk zo’n 20 cm bedragen.

Fasering

Dit alternatief krijgt pas op langere termijn zijn definitieve vorm. In de eerste periode van circa 20 jaar dient de gaslocatie van Vermillion namelijk bereikbaar te blijven en daarom blijven de polderkades vooralsnog in stand. Indien het gewenst is om toch sneller naar het eindbeeld toe te werken, kan gekozen worden voor tijdelijke voorzieningen rond de gaslocatie, zoals een tijdelijke kade die op langere termijn weer verdwijnt. Rond Sytebuorren en in het zuidelijke gedeelte van de polder kan op korte termijn een stapsgewijze stijging van het waterpeil in gang gezet worden. Dit maakt ‘uitmijnen’ mogelijk en overmatige ontwikkeling van pitrus in deze natte graslanden wordt hierdoor voorkomen (voor een periode van circa 10-20 jaar). Totdat de eindsituatie bereikt wordt, is aangepast landbouwkundig gebruik mogelijk, in de eerste jaren ook melkveehouderij. Ten noorden van de weg kan het waterpeil op korte termijn al flink omhoog. Hiermee wordt handig gebruik gemaakt van poldersituatie zolang deze nog bestaat. Als op termijn de kades worden geopend, en het nog hogere boezempeil geldt, is hier reeds een veenmoeras aanwezig. De woonerven in de polder kunnen al in de eerste periode ontwikkeld worden. Het uitdiepen van vaarwater en gedeeltelijk ophogen van het moerasland met vrijkomend materiaal vindt pas plaats in een tweede fase, net als de aanleg van de recreatiearken en andere recreatieve voorzieningen in het moerasland.

Afwegingen bij Zicht op Twee Landschappen

Dit alternatief vraagt een flinke investering en levert een beperkte vermindering van de jaarlijkse beheerkosten op. De polderkades blijven immers even lang, maar voor een kleinere polder. Per hectare polder nemen de beheerkosten dus toe. Wel ontstaat er een bijzonder gevarieerd landschap met ruimte voor weidevogels en een zeer aantrekkelijke plek om te wonen en te verblijven. Deze kwaliteiten zijn in deze variant echter vooral lokaal te beleven. Voor de regio wordt relatief weinig toegevoegd, omdat er bijvoorbeeld geen nieuwe verbindingen over water ontstaan.

Gebruikswaarde

  • Natuur en extensieve landbouw
  • Boezemland
  • Nieuwe waarde als woon- en recreatiegebied
  • Kansen voor laagveenontwikkeling en CO2-vastlegging
  • Met inzet op omgevingskwaliteit en beleving
  • Beperkte vermindering in zuidelijke deel 
  • 60-69% reductie t.o.v. de huidige situatie
  • Meer belevingswaarde door afwisselend landschap
  • Kansen voor kleinschalige land- en waterrecreatie aansluitend bij Alde Feanen
  • Geen nieuwe waterroutes; daarmee geen regionale toevoeging

Economische
drager

  • Beperkte extensieve landbouw
  • Enige nieuwe recreatieve mogelijkheden
  • Wonen in een gebied met hoge kwaliteit
  • Geen vliegwiel; weinig mogelijkheden extra opbrengsten te realiseren
  • Kleine vermindering van kosten; beheer wordt ongeveer €105.000 per jaar.

Toegankelijkheid

  • Ongewijzigde situatie
  • Toevoeging van vaarwater, maar geen nieuwe verbindingen over water
  • Ongewijzigde situatie
  • Zonne-energie sluit niet logisch aan bij de fasering van deze variant
  • Veel kade in relatie tot oppervlakte van de polder
  • Boezemuitbreiding is positief
  • Toevoeging moerasnatuur
  • Kansen voor laagveenontwikkeling
  • Enige kansen voor weidevogels
  • Aansluiting bij biotoop Alde Boarn- De Deelen
  • Opstrekkende verkaveling gaat deels verloren
  • Blauwgrasland en cluster van húskopkes gaan verloren
  • Sytebuorren behouden
  • 83% vermindering van depositie t.o.v. huidige situatie
  • Flinke vermindering van de verdroging

Recensie vanuit het co-creatieteam

Dit alternatief wordt wisselend beoordeeld door de deelnemers van het co-creatieteam. Niemand is nadrukkelijk tegen, enkelen zien het zelfs als hun favoriet. Dit alternatief levert immers een bijzonder gevarieerd landschap met kwaliteiten en kansen voor recreatie zowel op het land als op het water. Liefhebbers van natuur en cultuurhistorie waarderen de aansluiting van Sytebuorren bij De Burd als extensief beheerd kruidenrijk grasland; al is het jammer dat het blauwgrasland verloren gaat.

Er zijn meer bedenkingen bij deze variant. Deelnemers zien dat deze inrichting beperkt voordelen oplevert met betrekking tot de vermindering van de kosten van het waterbeheer. En waar de een de variatie in landschap sterk waardeert, ziet de ander het als ‘vlees noch vis’. Zo komt er wel meer recreatief vaarwater, maar wordt er geen betere verbinding gerealiseerd met de omgeving.

‹ Vorig alternatief

Bekijk Hoogwaterpolder 2.0 waarin de Hegewarren inspirerend voorbeeld van een modern productielandschap wordt

Volgend alternatief ›

Bekijk Open en Natuurlijk, waarin de Hegewarren water- en moerasrijk gebied wordt, vol potentie voor recreatie en natuur

Terug naar alle concepten ›