2. Hoogwaterpolder 2.0

In dit alternatief wordt binnen de huidige polderkades een nieuw watersysteem aangelegd, ideaal voor natte teelten. De Hegewarren wordt zo een inspirerend voorbeeld van een modern productielandschap.

Over dit alternatief

Binnen de huidige polderkades wordt een geheel nieuw watersysteem aangelegd, geoptimaliseerd voor natte teelten. Vanuit een hoogwatersloot aan de randen wordt het mogelijk om per kavel een regelbaar hoog peil te realiseren, afgestemd op de behoefte van een specifieke teelt op een bepaald moment. De Hegewarren wordt een koploper op het gebied van natte teelten, een inspirerend toekomstbeeld voor moderne productielandbouw in andere veenweidegebieden elders in Nederland. Sterke troeven zijn de unieke productieomstandigheden én de geografische afbakening als landschappelijke eenheid waaraan het gebied een eigen identiteit ontleent, een eigen ‘merk’. De verschillend gebruikte kavels, van Lisdodde tot riet en van Cranberry tot mos, vormen samen een afwisselend landschappelijk patroon. Ook energieproductie, in natte ‘zonnekavels’ zou hier onderdeel van uit kunnen maken. Kavelgrenzen worden versterkt met natuurvriendelijke oevers, en hier en daar door singels en struweel. Dit komt de landschappelijke eenheid en de ecologische waarde van het geheel ten goede. Maar ook een groot deel van de natte productiekavels heeft ecologische betekenis.

Rond Sytebuorren is voor natte teelten geen ruimte. Vanwege de bijzondere cultuurhistorische betekenis krijgt deze omgeving een ander perspectief: natuurlijk en open grasland, in aansluiting op De Burd en waardevol als weidevogelgebied.

De polderkades van de Hegewarren houden hun huidige ligging en ook in de toekomst blijft de polder een bemalen gebied. De huidige boerderijerven blijven behouden, deels als landbouwerf en deels als woonerf. Eén van de erven in de polder kan verder doorgroeien tot een camping met aanlegkade aan de Grutte Krite. De bestaande natte natuurzone langs de dijk en het blauwgrasland blijven behouden.

Een aantal getallen

Het totale areaal voor natte teelten bedraagt circa 260 hectare. Het waterpeil van de centrale watergangen wordt zo hoog als de weg en bebouwing toe laten. De ‘groenblauwe dooradering’ (kavelranden, singels, struweel) tussen de natte teelten bedraagt ongeveer 40 hectare. Het weidevogelgrasland rond Sytebuorren is zo’n 40 hectare groot. De drooglegging ter plaatse van deze natte graslanden zal uiteindelijk ongeveer 20 centimeter bedragen. De huidige polderkade, met een lengte van zo’n 12 kilometer, blijft in stand.

Fasering

Ook voor dit alternatief geldt dat het geschetste beeld al op relatief korte termijn gerealiseerd kan worden, nadat de gronden in de Hegewarren beschikbaar zijn voor herinrichting. Allereerst moet de waterhuishouding binnen de polder aangepast worden om per kavel een gewenst hoog waterpeil in te kunnen stellen. Rond Sytebuorren kan de stijging van het waterpeil het beste gespreid over een langere periode (ongeveer 10-15 jaar) plaatsvinden. Dit maakt ‘uitmijnen’ (geleidelijke afvoer van fosfor) mogelijk en overmatige ontwikkeling van pitrus wordt hierdoor voorkomen. Totdat de eindsituatie bereikt wordt, is rond Sytebuorren aangepast landbouwkundig gebruik mogelijk. Temidden van het agrarisch productielandschap met natte teelten kan ook gedacht worden aan velden met zonnepanelen. Deze kunnen zowel permanent als tijdelijk zijn.

Afwegingen bij Hoogwaterpolder 2.0

De Hoogwaterpolder 2.0 is een gedurfde en innovatieve keuze; de Hegewarren kan een voorbeeld worden voor vernieuwende vormen van landbouw. Het biedt innovatieve boeren de kans om hier te ondernemen voor een aantrekkelijke grondprijs. Het experimentele karakter maakt dit toekomstbeeld echter ook onzeker. Zijn er ondernemers die dit zien zitten? Bovendien sluit deze variant slechts beperkt aan op de kwaliteiten van de omgeving. Landschappelijk ontstaat er geen nieuwe aansluiting en op het gebied van recreatie zijn er weinig kansen.

Qua waterbeheer pakt dit alternatief beter uit dan Polderaquarel, maar ook hier is sprake van vertraging van de problematiek en niet van het stopzetten ervan. Het systeem robuuster: er zijn geen zorgen over de beheerbaarheid. Wel worden de kosten voor het waterbeheer hoger, vanwege het benodigde systeem voor natte teelten. Omdat er geen ruimte is voor melkveehouderijen, is de stikstofreductie in deze varianten hoger dan bij alternatief 1 en 3. 

De financiële haalbaarheid van dit alternatief is in eerste beschouwing niet positief. Dit is vooral het gevolg van een voorzichtige inschatting van de grondwaarde op lange termijn. Indien op langere natte teelt een aantrekkelijk landbouwperspectief blijkt, heeft dit een hogere grondwaarde tot gevolg. Een keuze voor natte teelten is dus ook speculeren op innovatieve natte landbouw.

Gebruikswaarde

  • Natte teelten i.p.v. huidig landbouwkundig gebruik
  • Weinig kansen voor nieuwe recreatieve gebruikswaarde
  • Koploper op het gebied van natte teelten
  • Sterkere vertraging van bodemdaling 
  • 68-69% reductie t.o.v. de huidige situatie
  • Modern productielandschap; qua beleving minder afwisselend
  • Kansen voor de landrecreant
  • Geen toevoeging van waterrecreatie

Economische
drager

  • Experimentele landbouw, nog geen bewezen verdienmodel
  • Vooralsnog geen vliegwiel. Optimalisatie mogelijk met zonneenergie en/of speculatie op hogere pachtprijs
  • Toename van kosten, beheerkosten worden ongeveer €120.000 per jaar

Toegankelijkheid

  • Ongewijzigde situatie
  • Ongewijzigde situatie
  • Zonne-energie kan, mits goed ingepast, deel uit maken van het moderne productielandschap (50 ha)
  • Dubbel ruimtegebruik mogelijk
  • Natte teelten stellen andere eisen aan drooglegging
  • Normoverschreiding is toegestaan
  • Blauwgrasland behouden
  • Mogelijke ecologische waarde door diversiteit aan teelten
  • Beperkte kansen voor weidevogels
  • Minder verwijzing naar historisch landschap; al kan opstrekkende verkaveling basis vormen voor nieuwe inrichting
  • Sytebuorren behouden
  • Blauwgrasland behouden
  • 99% vermindering t.o.v. de huidige situatie
  • Nauwelijks vermindering van verdroging

Recensie vanuit het co-creatieteam

In vergelijking met de andere alternatieven spreekt dit alternatief weinig deelnemers aan. Het experimentele en innovatieve karakter wordt gezien en gewaardeerd, tegelijkertijd zien deelnemers weinig toegevoegde waarde voor het landschap. Ook worden vraagtekens geplaatst bij de haalbaarheid van bedrijfsmodellen voor natte teelten; dit maakt dit alternatief als eindbeeld onzeker. Wel zien verschillende deelnemers kansen om dit alternatief tijdelijk in te zetten. Zo wordt de Hegewarren experimenteergebied in de overgang van de huidige situatie naar een nieuwe uiteindelijke inrichting.

‹ Vorig alternatief

Bekijk Polderaquarel, waar verhoogde waterpeilen binnen de huidige kades de Hegewarren tot weidevogelgebied maken

Volgend alternatief ›

Bekijk Zicht op Twee Landschappen, waarin de Hegewarren een afwisselend landschap krijgt van polder en moerasnatuur

Terug naar alle concepten ›